Cuba, een reis in de tijd

29-01-2016 //

Heerlijk op vakantie gaan. Was het maar waar. Soms is zelfs het jaarlijkse uitje niet meer dan een verwoede poging het leuk te hebben. Roos en haar gezin gooide het roer om en gingen naar... Cuba. Een andere wereld aan de andere kant van de wereld.

Na jaren kampeervakanties en stedentrips was ik het ineens helemaal zat. Hoe ver we ook van huis reisden, zodra we de camping of het hotel naderde, leken mijn pubers (zoon Sam: 15 jaar en dochter Julia: 11 jaar) alleen nog maar op zoek naar een Wi-Fi verbinding. Nieuwe vrienden maakte ze niet meer, daarvoor hadden ze het te druk met hun eigen vrienden…online.  En mezelf betrapte ik ook steeds vaker op een hunkerende zoektocht naar internet. Dan mompelde ik, zodra er WiFi was; ‘Even checken of alles onder controle is’ en dook ik, luid vloekend op het trage internet, mijn mailbox in om stiekem aan het werk te gaan. Weg vakantiestemming!

De tijd stond stil in Cuba

Dit keer wilde ik echt op vakantie. Weg van alles zoals we dat kennen. Ver weg van de verbinding met onze gehaaste consumptiemaatschappij. Vrienden en kennissen met zulke behoeften waren eerder naar exotische oorden als Thailand, Indonesië en Afrika afgereisd, maar op de een of andere manier was ik ervan overtuigd dat er – zeker op dit moment – geen land zo ver, uniek en authentiek is als Cuba. Door het communisme van Castro en de Amerikaanse handelsblokkade, heeft de tijd hier stilgestaan. Technologische vernieuwingen en de komst van het Wereld Wijde Web hebben nog maar nauwelijks grip op het leven van alledag gekregen. En doordat Cuba een eiland is waar het onderwijs en de gezondheidszorg gratis zijn en iedereen een soort ‘basis inkomen’ heeft, is het er tegelijkertijd behoorlijk ontwikkeld en veilig.

Cuba zag ik dan ook als de uitgelezen plek voor mijn kinderen om eens een kijkje in een wereld van voor het digitale tijdperk te nemen. Een wereld waar de kapitalistische hebzucht, die ons met de paplepel is ingegoten, taboe is en waar ook de, voor ons zo vanzelfsprekende, vrijheid van meningsuiting ver te zoeken is. Het werd tijd om mijn kinderen uit de ‘navelstaar stand’ te halen en hen eens met een andere kijk op de wereld te confronteren.

Onze rijkdom leek armoedig

En dat lukte! Tweeëneenhalve week keken we onze ogen uit. Buiten het feit dat de natuur in Cuba van een fenomenale schoonheid is en we ons geregeld op een filmset uit koloniale tijden waande, viel ons nog iets anders op. Cubanen hebben gebrek aan vrijwel alles. Met name de jeugd kijkt met jalousie naar onze rijkdom en vrijheid. Maar hoe langer wij naar de Cubanen keken, hoe holler onze vrijheid en rijkdom voelde. Op de duur begon ik onze rijkdom zelfs armoedig te vinden. We hebben de toegang tot zowat alles dat ons hartje begeert maar wat doen we ermee? We jakkeren, haasten en klagen steen en been. Was dat wat de Cubanen hebben niet veel kostbaarder? Al is het ze van bovenaf opgelegd, en zou ik niet met hen willen ruilen, toch hebben zij zeeën van tijd waar ze ook zichtbaar van genieten! En dat is een rijkdom die bij ons inmiddels bijna onbetaalbaar lijkt.

Cubanen werken met plezier

Ik zal een voorbeeld geven. Meteen de eerste nacht in Havana, de hoofdstad van Cuba, viel me op hoeveel lol de Cubanen met elkaar maken. Geplaagd door het tijdsverschil lag ik wakker te luisteren naar een uren durend geanimeerd gesprek vanaf de parkeergarage. Auto’s zijn schaars op Cuba. De auto’s die er zijn, stammen veelal uit de tijd van voor de handelsblokkade. Dit zijn daarom prachtige oldtimers waar menigeen hier een moord voor zou doen. De parkeerplaats wordt dan ook goed bewaakt. Althans dat leek mij in eerste instantie de meest logische reden voor de hoeveelheid bewakers. Later zou ik inzien dat er op Cuba niemand werkloos is omdat het land intensief aan werkverschaffing doet. Een baan die bij ons geautomatiseerd is of hooguit door een persoon wordt uitgevoerd, is op Cuba een baan voor wel vier personen. Zo kwam het dat er niet een bewaker maar een heel gezelschap de wacht hield op de parkeerplaats. Een gezelschap dat er, of het nu dag of nacht was, al kletsend, lachend en zingend het beste van maakte. Met zoveel plezier zag ik de bewakers in Nederland hun werk niet doen. En plezier maken behoort op Cuba niet alleen tot het arbeidsethos van bewakers, zo ontdekten we. Het maken van muziek en plezier, ook tijdens het werk, is van alle Cubanen.*

Slow living op Cuba

Omdat de Cubanen als gevolg van de jarenlange handelsblokkade en het karige loon een gebrek hebben aan zo ongeveer alles, verzorgen ze dat wat ze hebben met ongelofelijk veel aandacht, liefde en tijd. Dat we ons soms in het koloniale tijdperk waande kwam niet alleen door de prachtige koloniale gebouwen maar ook doordat de meubels uit die tijd nog steeds dienst doen. En hoe verder we van Havana richting Santiago de Cuba afzakte, hoe vaker de oldtimers plaats maakte voor een nog traditioneler vervoermiddel; paard en wagen. En daarmee daalde het tempo van alledag nog verder.

Haast is de grote onbekende

Zelfs al zou je haast op Cuba hebben, dan leer je dat snel genoeg af omdat je alleen met geduld verder komt. Het leven, zo werd ons langzaam maar zeker duidelijk, komt zoals het komt en het gaat zoals het gaat. Met haasten en jakkeren schiet niemand iets op en dus kun je je maar beter vermaken terwijl je geduldig ziet wat er komen gaat. Vooral in het openbaarvervoer, en zelfs reizend per taxi, leerde we onze lesjes geduld opbrengen. Zo bleek het de normaalste zaak van de wereld wanneer de taxichauffeur halverwege een berg bij een boerderijtje stopte om hier zijn oude motor wat af te laten koelen. Terwijl zijn taxi stond te roken en stomen, maakte hij een geanimeerd praatje met de boer. Alles op zijn dooie gemak. Toen we de chauffeur vragend aankeken, dan wees deze enkel schouderophalend naar zijn auto. Pas toen de motor voorzien was van wat verkoelend water en hij de boer uitgebreid gedag had gezegd gebaarde de hij dat we weer in konden stappen. Nu pas was het tijd om onze reis voort te zetten.

Cuba bracht ons back to basic

Na tweeëneenhalve week Cuba had ons gezin dan ook geen cursus mindfullness meer nodig. We waren volledig afgekickt van onze internet verslaving en de boeken van de boekenlijsten waren allemaal uitgelezen. Tot mijn grote verbazing gaven mijn kinderen zelfs toe dat het leuker was om samen op avontuur te gaan dan almaar op het internet rond te hangen, in elk geval tijdens de vakantie…zo bleek toen we weer in bereik van Wi-Fi landen.

Nooit meer: Druk, druk, druk

Tijd, daar kijk ik nu echt anders naar. Als er tegenwoordig iemand aan me vraagt hoe het gaat dan roep ik niet; “druk, druk, druk” zoals ik eerder deed. Dan zeg ik breed glimlachend: “heerlijk rustig”. Dit in de hoop een trend te zetten waarbij het ervaren van rust in plaats van drukte als zeer statusverhogend geldt. Doe je mee?

*Al moet ik daar wel eerlijk bij vermelden dat dit vooral het geval is zolang ze zich niet bewust zijn van jouw aanwezigheid als toerist want ook op Cuba worden die gezien als wandelende geldbomen waar wat aan te verdienen valt. Tot zover dus het taboe op hebzucht.

Over RoosWouters

Roos Wouters is partner bij Mindshake. Ze geeft al jaren adviezen, trainingen en lezingen aan bedrijfsleven en overheid op het gebied van arbeid- en organisatievernieuwing.

Reacties

Meer artikelen uit ons netwerk

Volg ons!