Profiel Sheryl Sandberg: wat zou je doen als je niet bang was?

8-03-2016 //

Check Sheryl Sandberg: COO bij Facebook. Naast Google hét tech-bedrijf dat inmiddels meer waard is dan Walmart, ’s werelds grootste retailer. Sheryl bewijst als geen ander dat je als vrouw zonder enige IT-bagage toch groot kunt worden in de tech-industry.

Ze is dé vrouw naast Mark Zuckerberg bij Facebook en bezit volgens het Amerikaanse Forbes 1.1 miljard dollar. Daarmee staat Sheryl Sandberg op de zestiende plaats van selfmade vrouwen in Amerika en de achtste plaats van machtigste vrouwen ter wereld. Die plek aan de absolute top in de tech-industry zet ze in om nu eindelijk meer vrouwen in leiderschapsrollen te krijgen. ‘De belofte van gelijkheid is geen gelijkheid.’

Sheryl is, in haar eigen woorden, één van die succesvolle vrouwen die het lastig vindt om zichzelf serieus te nemen. Die soms opstaat en denkt: ‘Ik ben een fraudeur, ik kan niks, en op een dag komen ze er allemaal achter.’ In haar bestseller Lean In (2014) beschrijft ze het moment dat Forbes haar voor het eerst op de lijst machtige vrouwen plaatste. “Ik voelde me helemaal niet machtig, ik geneerde me en voelde me naakt. Wanneer collega’s bij Facebook me in de gangen staande hielden en feliciteerden, deed ik de lijst af als ‘belachelijk’.”

Wat zou je doen als je niet bang was?

Wake-up call voor Sheryl Sandberg

Haar assistente wijst Sheryl erop dat ze met haar kritiek op de Forbeslijst vooral haar eigen onzekerheid toont. Een andere wake-up call zijn de harde cijfers: in de VS wordt veertien procent van alle directeursfuncties bezet door een vrouw, een schamele vier procent van de CEO’s in de Fortune-500 is vrouw. Nu ze zich ten diepste realiseert dat mannen eigenlijk nog overal de baas zijn, dat het percentage vrouwen in leiderschapsrollen ondanks de vele cultuurverschillen wereldwijd extreem laag is, en vooral dat er al dertig jaar (!) geen enkele verandering zichtbaar is, kan ze niet langer zwijgen. Onder het motto ‘Wat zou je doen als je niet bang was?’ staat Sheryl op en mengt ze zich in het debat.

‘Ban bossy’

De eerste vraag is natuurlijk: Hoe komt het dat het Sheryl wel is gelukt om zo’n toppositie te bemachtigen? Het antwoord ligt in haar vroege jeugd. Althans, als we haar broer en zus mogen geloven. Op haar bruiloft (de tweede) met wijlen Dave Goldberg nemen zij het woord. ‘Jullie denken misschien  dat we Sheryls jongere broer en zus zijn, maar eigenlijk zijn we Sheryls eerste werknemers.’ Hun oudere zus speelde niet, maar organiseerde het spel, onthullen ze. Vele jaren later inspireert deze anekdote Sheryl om de wereldwijde campagne ‘ban bossy’ te lanceren waarvoor ze zelfs zangeres Beyonce wist te strikken. Of zoals ze het zelf zegt: ‘Ik wil dat elk meisje dat ooit is verteld dat ze bazig is, in plaats daarvan te horen krijgt dat ze leiderschapskwaliteiten heeft.’

Verander de wereld: kies techniek

Maar voor het zover is wil Sheryl de wereld veranderen. Daarvoor zet ze zich van jongs af aan in. Op een openbare school in Miami excelleert ze al, en dat brengt haar binnen bij Harvard. Ze twijfelt over rechten, maar kiest toch voor economie en studeert summa cum laude af. Na een jaar onderzoek bij de Wereldbank doet ze een MBA aan Harvard om vervolgens aan de slag te gaan bij McKinsey. Al snel vraagt Larry Summers, die haar introduceerde bij de Wereldbank en inmiddels minister in de Clinton-regering is, haar als zijn chef-staf. In die rol reist Sheryl veel en leert ze meer over de wereldeconomie dan ze in elke andere baan had kunnen doen.

Vijf jaar later is de regering-Clinton ten einde en neemt ze misschien wel de meest bewuste keuze in haar carrière. Ze heeft gezien hoe technologische ontwikkelingen wereldwijd de grootste impact hebben. Economische kennis is één ding, haar droom om ‘de wereld te veranderen’ ziet ze in de tech-industry het snelst uitkomen. Net na het barsten van de bubbel, waarbij alle internetbedrijven enorm in waarde dalen, verhuist Sheryl van Washington naar Sillicon Valley. Met een MBA op zak, maar zonder enige technische bagage.

Als iemand je een plek in een raket aanbiedt, vraag je niet welke plek. Dan spring je aan boord.

De raket die Google heet

De gedroomde baan vinden gaat niet vanzelf. ‘Iemand als jij zullen we nooit aannemen,’ zegt een vrouwelijke CEO van een groot tech-bedrijf tijdens één van Sheryls eerste sollicitaties. Want hoe kon haar ervaring bij de Amerikaanse regering een goede voorbereiding zijn op werken in de tech-industry? Gelukkig kent ze Eric Schmidt, de dan gloednieuwe topman bij Google, uit haar tijd als chef-staf. Hij biedt haar een baan aan bij Google, om een business unit te leiden die op dat moment nog helemaal niet bestaat. Als Sheryl twijfelt, spreekt Schmidt de legendarische woorden: ‘Als iemand je een plek in een raket aanbiedt, vraag je niet welke plek. Dan spring je aan boord.’ En dat doet ze. In no time groeit Google uit van muffe start-up in een ongezellig kantoor tot een bedrijf met potentiële wereldheerschappij.

Haar jaren daar vormen de gedroomde opmars naar een toppositie bij Facebook. Ook al lijkt dat nu logischer dan het destijds was. Met haar Google-ervaring kan Sheryl overal aan de slag als CEO, maar ze kiest ervoor om mee te bouwen aan een nieuwe start-up. Haar baas is een jongen die elf jaar was toen zij summa cum laude afstudeerde. Hij heet Mark Zuckerberg en wil met zijn Facebook de mensheid connecten. Daarmee laat hij niet alleen Sheryl’s droom uitkomen om de wereld te veranderen, maar maakt hij van haar een van de rijkste vrouwen op aarde.

Vrouwenissues

Inmiddels weten we dat het verhaal hier niet eindigt. Nu haar eigen droom is uitgekomen, wil Sheryl ook andere vrouwen daarbij helpen. Daarvoor gebruikt ze haar positie en een deel van het vermogen dat ze verdient met de beursgang van Facebook. Ze start een heuse feministische beweging – een unicum onder topvrouwen, die er vaak voor terugschrikken om het ‘vrouwenissue’ publiekelijk aan te snijden. Het afbreukrisico is simpelweg te groot. Maar Sheryl wil niet bang zijn. Ze houdt indrukwekkende speeches, in 2010 bij TedWomen en 2011 op het Barnard College (zie kader), over het onrecht dat mannelijke overheersing heet en wat vrouwen daar zelf aan kunnen doen.

Lean In

In 2014 schrijft ze het boek ‘Lean In. Women, work and the will to lead’ en steekt daarmee haar nek zo ver uit dat haar kop er inderdaad bijna wordt afgehakt. Door vrouwen op te roepen hun ambities waar te maken en ‘ervoor te gaan’, zou haar Lean In movement (www.leanin.org) niet meer zijn dan ‘corporate feminism’. Met name bedrijven zullen profiteren van vrouwen die ‘ervoor gaan’. Vrouwen zelf zullen er vooral ‘aan onderdoor gaan’. Daarmee sponsort Sheryl vooral bedrijven en niet vrouwen zelf. Gelukkig is er ook veel lof voor haar dappere daad. Het bewijs? Haar boek wordt in no time een internationale bestseller.

Zet in op de bewustwording dat het vooral de ‘ambitie-gap’ is waardoor mannen ‘de baas zijn’ en zo weinig leiderschapsrollen worden ingevuld door vrouwen.

Empowerment

Met haar Lean In organisatie kiest Sheryl voor de hoop dat met meer vrouwen – zoals zij - aan de top, meer gelijkheid volgt voor alle vrouwen. Ze valt aan op de onzekerheid die vrouwen tegenhoudt, teistert zelfs, en die ze zelf ook zo goed kent. Zet in op de bewustwording dat het vooral de ‘ambitie-gap’ is waardoor mannen ‘de baas zijn’ en zo weinig leiderschapsrollen worden ingevuld door vrouwen. Dus roept ze hen op ‘ervoor te gaan’ ‘to lean in’ en af te rekenen met de angst om als succesvolle vrouw minder aardig gevonden te worden. Ze verwacht daarmee niet het hele probleem te verhelpen. Maar is blij met iedere vrouw die door haar oproep toch besluit die uitdagende baan een kans te geven. En om die empowerment op gang te brengen gooit Sheryl haar hele hebben en houwen in de strijd.

Rolmodel 2.0

In haar boek maar ook tijdens de vele speeches die ze wereldwijd houdt toont Sheryl zich een ultiem rolmodel. Door het in detail delen van haar persoonlijke ervaringen zegt ze in feite: ‘Do as I did’. Ze is open over haar ‘rocky path’ naar de top. Ze laat zien wanneer ze viel, wanneer ze huilde (één keer op de schouder van haar baas Mark Zuckerberg!), onzeker was, doodmoe, twijfelde aan haar keuzes, soms werd tegengehouden, maar altijd doorzette en risico’s nam. Ze liegt niet over de vele uren die een topfunctie in de tech business van je vraagt en daarbij is ze net zo open over haar schuldgevoel naar de kinderen als over haar schuldgevoel op het werk. Ze vertelt over de soms gênante situaties waarin een combinatie van jonge kinderen en een carrière je kan brengen. Zoals in een corporate jet vol zakenmannen ontdekken dat je beide kinderen - die je voor één keer meenam – vol luizen zitten. Of hoe ze het licht aan laat in haar werkkamer als ze allang naar huis is. Hoe ze, net bevallen, tijdens een zakelijk telefoongesprek verzint dat het brandalarm staat te piepen, terwijl het in feite haar kolfapparaat is. En hoe ze waggelend over Googles parkeerplaats besluit ervoor te zorgen dat zwangere vrouwen bij de voordeur mogen parkeren. Het wordt haar eerste feministische daad.

Foto header: Vogue

Foto top artikel: Door World Economic Forum from Cologny, Switzerland via Wikimedia Commons

Over Renate Tromp

Renate Tromp (41) is founder & editor van Ambitious Mama.

Reacties

Meer artikelen uit ons netwerk

Volg ons!