In de media zijn de mannen de norm

7-12-2015 //

Succesvolle vrouwen hebben veel gemeen met succesvolle mannen. Er is één groot verschil: hun verschijning in de media. Hoe dat komt bespreken we met Janneke van Heugten van Vaker in de Media.

Zo één keer per jaar is het gebrek aan deskundige vrouwen in nieuwsmedia hot topic. Dan heeft iemand geturfd en blijkt weer eens hoe erg erg kan zijn. Een handjevol vrouwelijke ‘usual supsects’ schuift dan aan bij Pauw en Matthijs om de kou uit de lucht te praten. Eind van het liedje: ze zijn er niet, ze willen niet. Aan ons (redacties) ligt het niet. Over tot de orde van de dag…de mannen!

Pakken avond

Sommige vrouwen gaan daar heel handig mee om, weet Janneke van Heugten van Vaker in de Media. Het is een platform waar vrouwen zichzelf met één druk op de knop zichtbaar kunnen maken voor journalisten. ‘Liesbeth van Tongeren vertelde me ooit dat ze de redacties van de bekende talkshows regelmatig zelf opbelde. Hadden ze weer een saaie ‘pakken’ avond? Voor de redactie vooral een beeldprobleem, inhoudelijk interesseert het ze geen lor. Geen probleem. Zij wilde best in een leuk jurkje aan tafel verschijnen. Maar dan moest er ook ruimte voor haar verhaal gemaakt worden. Bold & Beautiful. ‘We love it!’

Vrouwenvragen

Recent veranderde Janneke de naam van haar initiatief van Vrouwen in de Media naar Vaker in de Media omdat ze hoorde dat de vrouwen in haar netwerk vooral stereotiepe ‘vrouwenvragen’ van journalisten kregen. Terwijl, het gaat er nu juist om dat vrouwen, duh!, ook deskundig zijn. Je kan ze gewoon inhoudelijke vragen stellen en dan geven ze gewoon inhoudelijk antwoord. Janneke: ‘Vrouwen bereiden zich juist super strak voor. Journalisten ontdekken dat steeds meer.’ 

Is dat zo? Je hoeft de TV maar aan te zetten en je ziet het: mannen die met elkaar het lot van de wereld bespreken.

Janneke van Heugten: ‘Er zijn twee dingen aan de hand. Veranderen is lastig. Journalisten zijn gewend op een bepaalde manier te werken, hebben een netwerk van blanke mannen. Zoeken ze een nieuwe deskundige dan vragen ze binnen datzelfde netwerk om namen. En de jonge journalisten komen slechts mondjesmaat binnen en worden in deze dominante werkcultuur gekloond. Wereldwijd is het beeld hetzelfde: de toename van vrouwen – en donkere mannen - staat volledig stil.’

‘Ten tweede, vrouwen hebben een diep ingebakken bescheidenheid en die is er niet uit-te-slaan. Media is een kwestie van herhalen. Als je er geen lol in hebt, als je iedere keer een hoge drempel over moet omdat je denkt ‘wat moeten ze met mij?’ is dat lastig. Mannen vinden aandacht vanzelfsprekend. Het kost ze geen enkele moeite. Uitzondering op de regel zijn donkere vrouwen. Zij groeien op in het besef dat ze extra hard moeten werken om er te komen. Dat zijn echte knokkers. Veel blanke vrouwen denken: Ik ben er, ik doe m’n best, als ze me willen, vragen ze me wel. Nee dus.’

Wat doe jij er zelf aan om zichtbaarder te worden? Vind je dat makkelijk of moet je ook een drempel over?

Janneke van Heugten: ‘Juist in het begin is het lastig voor vrouwen. De omgeving werkt vaak niet mee en complimenten van andere vrouwen krijg je al helemaal niet. Dat gold ook voor mij. Ik hoorde regelmatig: ‘Sta je nou alweer met je kop in de krant?’ Zelf vond ik het ook lastig om in de spotlight te treden. Achter de schermen voelde veiliger. Maar ik wilde vrouwelijke ondernemers helpen zichzelf zichtbaarder te maken…hoe kon ik dan zelf achterblijven?. Een speechcoach leerde me meer van mezelf te laten zien. Dat ik dat niet deed was terug te voeren op mijn jeugd waarin ik opgroeide tussen drie oudere en vrij aanwezige zussen. Ik moest leren mijn eigen plek en ruimte in te nemen.’

Je zegt het zelf, de ontwikkeling van het aantal vrouwen op TV staat volledig stil. NRC toonde het onlangs nog aan voor het programma DWDD. Wat is je plan?

Janneke van Heugten: ‘Mijn plan is steeds weer met de cijfers naar buiten te komen. Te blijven confronteren. Zoals ik eind 2013 deed met mijn film You can't be what you can't see.

'En recent was ik coördinator van de Global Media Monitoring Project in Nederland. Uit dit Wereldwijde onderzoek bleek in Nederland 20,5% van de mensen in de krant, radio, televisie en internet een vrouw te zijn. (In 2009 was dat nog 30%) Nederland ligt hiermee onder het wereldwijde gemiddelde.

Daarnaast help ik vrouwelijke rolmodellen met hun zichtbaarheid. Onder meer door jaarlijks de Vrouw in de Media Award en You Go Girl Award uit te reiken. Want ook voor hen geldt: zit je eenmaal in ‘die kaartenbak’ dan word je veel vaker gevraagd.’

Dit jaar won Wanda Kanter de award. Wat maakte haar dé Vrouw in de Media?

Janneke van Heugten: ‘Zij heeft met heel veel tegenwind haar hoofd boven het maaiveld uitgestoken. Ze durfde confronterend te zijn en tegen de gevestigde orde in te gaan en ze hield vol. Wat haar zo geloofwaardig maakt en aantrekkelijk voor de media is dat ze haar boodschap tegen roken en de machtige rooklobby vanuit haar tenen laat komen. Vrouwen die succesvol zijn in de media kunnen dat zonder emotioneel te worden.’

Beatrice de Graaf is op dit moment de meest gevraagd vrouw in de media. Ze is dé deskundige op het gebied van terrorisme, toch werd ze door Bert Wagendorp als praatzieke vrouw weggezet.

Janneke van Heugten: ‘Het is de kortzichtigheid ten top. Wat voor kaders hebben dat soort mensen, hebben ze niet door hoe seksistisch dat is? In diezelfde Volkskrant werden onlangs vrouwelijke deskundigen als lachende paarden afgebeeld. Maar zelfs de meest geëmancipeerde man uit mijn omgeving betrap ik met enige regelmaat op seksistische uitspraken. Moet kunnen. Is toch lachen. Ik zeg dan altijd: “Als je dit over een man zou zeggen, hoe zou dat dan overkomen?” Vrouwen zijn niet ‘touchy’, humorloos of snel beledigd, dit is beledigend.’  

Voor jou is meer vrouwen in de media vast niet alleen een gelijkheidsideaal. Je bent tenslotte PR-vrouw in hart in nieren.

Janneke van Heugten: ‘Absoluut. Ik ben ervan overtuigd dat meer zichtbaarheid meer oplevert. En dat geldt voor alle vrouwen. Of je nou terug wilt keren op de arbeidsmarkt, zzp’er bent, of in loondienst en zeker als vrouwelijke ondernemer.’

Janneke’s tips voor meer zichtbaarheid

‘1. Sinds 2007 zeg ik dit: gooi je bescheidenheid overboord. Het is ballast! Als je invloed wilt uitoefenen, vooruit wil komen, je eigen economische positie wilt verbeteren: maak jezelf zichtbaar. Denk niet, ik heb niets interessants te melden. Je bent onderdeel van de maatschappij, jouw verhaal is net zo boeiend als dat van een ander.

2. Neem initiatief, maak vlieguren, gebruik regionale media, neem contact op met lokale stations.

3. Je hoeft niet alles te weten, krijg je een vraag, en weet je het antwoord niet, wees daar eerlijk over. Leg de lat niet zo fucking hoog. Een journalist zit niet op het complete verhaal te wachten. Denk in krantenkoppen en focus op je boodschap. Weet veel over een deel van een onderwerp.

4. Maak je zichtbaar op Vaker in de Media.

Over Renate Tromp

Renate Tromp (41) is founder & editor van Ambitious Mama.

Reacties

Meer artikelen uit ons netwerk

Volg ons!