‘Je bent wat je doet.’ Roos Vonk over vrouwelijk leiderschap.

21-09-2016 //

Vrijdag 30 september spreekt hoogleraar Sociale Psychologie Roos Vonk op de netwerkbijeenkomst ‘Vrouwelijk Leiderschap’. Ambitious Mama interviewt haar vooraf onder andere over het vrouwelijk potentieel. "De wereld verandert. We hebben meer dan ooit het denken en doen van vrouwen nodig."

Laten we met het slechte nieuws beginnen. Het aantal vrouwen aan de top van beursgenoteerde ondernemingen is dit jaar gedaald. Hoe kijkt u daar tegenaan?

'Het verbaast me niet en is voor een deel ook echt een Nederlands probleem. Natuurlijk zien we internationaal meer mannen dan vrouwen op topposities. Maar in Nederland is het verschil een stuk groter. Ik vermoed dat ‘t samenhangt met iets anders waarin Nederland afwijkt: veel meer vrouwen werken hier parttime.

Wat mij vooral irriteert is dat Nederland doet alsof ze een gidsland van moderniteit is. Net als mensen hebben ook landen de neiging een al te rooskleurig zelfbeeld te hebben. Dat Nederland in bepaalde opzichten best conservatief is, zien we ook terug in het subtiele seksisme op de werkvloer. Uit ervaring weet ik dat wij uitingen van verborgen seksisme vaak niet opmerken terwijl die in Amerika echt not done zijn. We hebben het gewoon niet in de gaten. Toen ik zelf als student in Amerika een vrouwelijke Professor met Mevrouw aansprak in plaats van Professor werd me dat overduidelijk niet in dank afgenomen. In Nederland word ik zonder problemen getutoyeerd, bij mijn voornaam aangesproken en zelfs Roosje komt voor.'

30 september zult u spreken over ‘het benutten van vrouwelijk potentieel’. Wat bedoelt u daarmee?

'De wereld verandert. We hebben meer dan ooit het denken en doen van vrouwen nodig. Mannen zijn meer ingesteld op het hier-en-nu en op plezier maken. Een vrouw wil weten van de hoed en de rand. En gaat gerust moeilijk doen en houdt zich niet in omdat anderen lol willen hebben. En dat is nu juist een uitstekende eigenschap als het gaat om beslissingen die veel mensen aangaan en die lange-termijn-gevolgen kunnen hebben – bijvoorbeeld met betrekking tot de financiële crisis, de voedelcrisisis, de klimaatcrisis, de energiecrisis. Met dank aan alle mannelijke leiders die ons veel gewin en genoegen hebben gebracht. Tot het een crisis werd.

Ook mannen zouden dus hun vrouwelijke potentieel moeten benutten en meer belang hechten aan de lange termijn in plaats van de resultaten hier-en-nu. Dat vooruitdenken van vrouwen vinden ze hinderlijk – en soms terecht. Maar níet als het gaat om echt grote beslissingen met verstrekkende gevolgen. Maar bedenk dat uitgerekend mannen het meest bepalen wat er in de wereld gebeurt.'

Het is voor vrouwen een uitdaging om de antenne meer naar binnen te richten: wat vind ík belangrijk, wat wil ik bereiken?

‘Je bent wat je doet’, zegt u. Wat betekent dat voor vrouwelijk leiderschap?

'Het zwakke én sterke punt voor vrouwen is dat ze super ingetuned zijn op de wensen en verwachtingen van anderen en daardoor minder de regie pakken over zichzelf. Zegt iemand: ‘Oh schatje, dat is toch niks voor jou zo’n volle werkweek’, dan denken ze: ‘Oh, dan ga ik dat maar niet doen.’ Het is voor vrouwen een uitdaging om de antenne meer naar binnen te richten: wat vind ík belangrijk, wat wil ik bereiken.

Dat betekent dus ook ambitie durven tonen. Vrouwen zijn snel bang dat dit verwaand over komt, maar je kunt ook zeggen: ik ga het proberen. Het risico nemen dat het mislukt. Want bij iedere stap die je zet kom je toch verder, dus riskeren dat je faalt is beter dan als een muis in je holletje blijven. Reageert iemand laatdunkend, denk dan: Hoe zou die persoon gereageerd hebben als ik een man was geweest en mijn plannen had verteld? Dat geeft vaak een verhelderend inzicht.'

Foto: Roos Vonk

Wat betekent die ingebakken onzekerheid, ook wel het impostor syndrome genoemd, voor leiderschap in het algemeen?

'Ik noem dat het Petra-principe naar analogie van het ‘Peter principle’. Dat laatste houdt in dat mannen doorgroeien tot de positie waarin ze niet meer goed functioneren. Eigenlijk zouden ze dus een stap terug moeten doen, maar dat gebeurt niet. Bij vrouwen werkt het andersom. Zij zitten vaak een positie onder hun niveau, omdat ze pas solliciteren als ze zeker weten dat ze aan alle eisen voldoen.

Dit vraagt van leidinggevenden een bepaalde mate van oplettendheid en feedback geven. Vrouwen hebben het vaak nodig te horen dat ze ergens goed in zijn voordat ze ambities durven hebben. Nee, ik denk niet dat mannelijke leidinggevenden vrouwen als concurrenten zien en ze er niet door willen laten. Ze zijn zich hier simpelweg niet van bewust. Iemand die zichzelf goed voorkoopt, veelal een man, staat er dan bij voorbaat al beter op.'

Wat is uw advies aan vrouwen?

'Het allerbelangrijkste is om voor jezelf helder te hebben wat je persoonlijke waarden zijn en wat voor leidinggevende of type mens jij wilt zijn. Als je begint als leidinggevende, word je als vrouw niet direct serieus genomen. De neiging is dan om positie in te nemen, om bitchy te worden, te laten zien dat er met jou niet te sollen valt. Het heeft mij een tijd gekost om daar een middenweg in te vinden. Om aan mijn mannelijke zelfverzekerdheid en taakgerichtheid een female touch te geven.'

Wil jij dit unieke event georganiseerd door Saskia Buma niet missen? Er zijn nog een paar tickets beschikbaar.

Over Renate Tromp

Renate Tromp (41) is founder & editor van Ambitious Mama.

Reacties

Meer artikelen uit ons netwerk

Volg ons!