Merkel of Malala. Welk type leider ben jij?

20-01-2016 //

Leiding geven aan anderen begint bij zelfkennis, ook bij Merkel en Malala. Als je weet wie je bent, aan welk gedrag je de voorkeur geeft en hoe dat overkomt, kun je persoonlijk effectiever zijn. Je zal anderen beter begrijpen en succesvol leiding geven.

Ken je dat gevoel? Je doet zo je best, maar dingen gaan toch niet altijd zoals je wilt. De successen blijven uit en je krijgt er de balen van. Misschien straal je onbewust iets uit dat tegen je werkt. Je laat iets zien, gedrag, een manier van praten, kijken, onbewuste signalen dat een mist om je heen optrekt. Ook al ben jij ervan gaan houden, geeft het je houvast of is het simpelweg een gewoonte geworden, teveel van hetzelfde is al snel ‘overdone’. Het is dan zaak te leren welke kwaliteiten er nog meer in je zitten om de leider te worden die je wilt zijn. Maar hoe?

Archetypes in leiderschap

Ambitious Mama vroeg het Ellen Soentken. Al geruime tijd terug ontwikkelde zij ‘de zeven ondeugden van vrouwelijke managers’. Het is een op cultureel antropologische leest geschoeid leiderschapsmodel met de nadruk op universeel menselijk gedrag. Er zijn 7 vrouwelijke archetypes (en 7 mannelijke) die zeer herkenbaar en veelzijdig zijn. Ontdekken welk archetype jij bent, leert je veel over jouw voorkeurs gedrag. En vooral over hoe en wanneer dat voor je werkt en hoe en wanneer niet. Als voorbeeld kozen we succesvolle vrouwelijk leiders als Merkel en Malala. Hoe zit dat bij hen? Ellen Soentken: ‘Het doel is te komen tot een gouden balans. Weet wat je doet, wanneer en waarom. Wat je wilt geven, maar ook wat de omgeving van je verlangt.’

Waarom breng je de zeven archetypes in verband met de zeven ondeugden?

Als je weet welk type je bent weet je ook aan welk gedrag je de voorkeur geeft en waar je een hekel aan hebt. Het zit in de mens om het voorkeursgedrag de boventoon te laten voeren, en als je gedrag zeer vaak vertoont, dan blijf het aan je kleven, aan je imago kleven, en ziet men in jou steeds meer van een bepaald archetype. Daarom noemen we het een ondeugd. Het is lastig dat gedrag los te laten en andere opties open te houden. Ondeugden zijn verslavender dan schoonheid, macht en rijkdom samen, want ze geven je zo’n lekker gevoel. Om succesvol te zijn is het belangrijk dat je je ambitie, je persoonlijkheid en je uitstraling in één lijn met elkaar brengt. Dat kan, je hebt namelijk alle mogelijkheden al in je om succesvol te zijn.

Welke archetypes zijn vrouwelijke leiders als Merkel en Malala? En hoe zit het met hun ondeugden?

Merkel, maar ook Hillary Clinton zijn het archetype Maagd. Maagden zijn rationeel, willen betekenis geven en zuiver en inspirerend zijn. Ze zijn een tikkeltje perfectionistisch, gaan voor de inhoud - die zij bepalen - en willen graag een voorbeeld zijn voor anderen. Als ze doorschieten neemt hun ijdelheid de bovenhand, denken ze dat ze boven de materie en boven anderen staan. Té zuiver willen zijn kan dit archetype duur komen te staan. Voor Clinton omdat het maar de vraag is of ze op die manier wel de Amerikaanse verkiezingen kan winnen. Voor Merkel omdat in de politiek, zeker op dit moment in de Europese politiek, het voorbeeld willen stellen en dankbaarheid niet met elkaar verbonden lijken te zijn.  

En Malala?

‘Malala is het archetype Kwezel. Kwezels zijn sociaal, politiek gevoelig en bereiken een impact met hulp van anderen en met een vriendelijke stem en zachte hand. Ze zijn graag sociaal en besteden  veel tijd en aandacht aan hun relaties met anderen in hun omgeving. Als ze doorschieten neemt hun afgunst de bovenhand en komt hun focus op de relatie met anderen hen duur te staan. Die focus zorgt ervoor dat ze vergeten wat ze zelf willen. Bij Malala ligt het zeer gevoelig. Haar fingerspitzengefühl in de sociale omgang is haar kracht. Maar tegelijkertijd zie je bij andere Kwezels dat als ze zich  laten gaan in hun afgunst de behoefte om politiek correct en sociaal te zijn ook een valkuil in zich heeft. Het risico is dat ze meer worden gezien als een slachtoffer dan als een leider. Of erger ze worden helemaal niet gezien, omdat ze anderen naar de voorgrond schuiven.

Welk archetype komt het meeste voor?

‘In Nederland laten veel vrouwen liefst hun Kwezel kant zien. Ze willen er bij horen en niet opvallen en zeggen: ‘Doe nou maar gewoon dan doe je al gek genoeg.’ Ze praten met elkaar over een buurvrouw of collega die zichzelf wel laat zien en klagen ondertussen steen en been over hun eigen beperkte zichtbaarheid. Kwezels zijn afgunstig. Ze zeggen ‘kijk haar nou’ maar denken ‘had ik dat maar’. De vraag is: Waarom ben jij afgunstig, wat is het dat jij mist, hoe ga je dat zelf regelen? De oplossing zit niet in leuk aangeklede kinderen en een man met een super baan. Het gaat om jou. Met ietsje minder Kwezel en iets meer van de andere archetypen word je zelfverzekerd, nonchalanter, meer empowered én meer gezien.’ Je hoeft dan niet meer zurig te zijn op de keuzes van anderen. Want ook jij kiest ook voor jezelf.

Hoe dan?

‘Kwezels moeten leren zich meer als volgens het archetype Hoer te gedragen zodat ze hun diepe wens, meer zichtbaarheid, in vervulling kunnen laten komen. Als ze zich minder met anderen bezighouden en meer met hun eigen passie dan worden ze ook minder jaloers en veroordelend. En zoals ik al zei: Dat kan! Het zit allemaal al in haar, ze heeft het alleen afgezworen. Roep de Hoer in jezelf op en wordt gelukkiger.’

Zijn de archetypes aangeboren of aangeleerd?

‘Beide. Zelf had ik een eeneiige tweeling maar ze waren toch totaal verschillende types. De ene was echt een koppige maagd, de klassieke standvastigheid zelve. Zij heeft droge humor. De ander een prototype Hoer, altijd druk in de weer, dol op onderbroekenlol en alles wat glittert. Als moeder pas je je daar toch op aan, als ze maar voldaan zijn of blij. Veel moeders krijgen iets meer van het archetype Heks als ze net kinderen hebben en willen veel bepalen. Andere moeders hebben juist een uitgesproken hekel daaraan en willen vooral lief zijn. Vaak worden de kinderen dan erg bazig. Alles draait om de balans. Op kantoor werkt het precies zo. Heb jij een hekel aan die Heks-achtige collega en haar er met succes uitgewerkt? Wees er op voorbereid dat er snel weer een nieuwe heks op de afdeling komt werken.’

Los van het kennen van je eigen archetypes en ondeugden, hoe kun je dit model als manager of leidinggevende gebruiken?

‘Het zou heel mooi zijn als managers zich bewust zijn van de archetypes en hun mensen herkennen en erkenning geven. Geef je een type Hoer veel papierwerk dan raakt ze al gauw gedemotiveerd en opgebrand. Bij Kwezels moet je oppassen dat ze zich niet wegcijferen en te veel risico mijden. Kwezels zijn de ideale werknemers voor multinationals, net als mini-Heksen die politiek correct, geduldig en procesmatig zijn. De meeste Hoeren proberen het misschien wel om in een bedrijf te passen, maar denken al heel gauw: ‘Ik geef het op, ik ga voor mezelf werken.’ Managers halen dan opgelucht adem, die mondige bijdehandte lastpak is weg, maar het is wel dit type dat met de mooie ideeën komt die op de lange termijn veel geld waard zijn.’

Welk type (leider) ben jij? 7 archetypes en 7 vices

Virgin: giving meaning. Vice: vanity. Leadership: supporting
Super quote: ‘This is perfection.’
Dark quote: ‘This is beneath my dignity.’

Mini-virgin: clarifying. Vice: Greed. Leadership: selling
Super quote: 'Less is more.'
Dark quote: 'Don’t worry, I’ve got it.'

Whore: seducing. Vice: Lust. Leadership: telling
Super quote: 'I was just thinking of you.'
Dark quote: ‘If nobody tells me, how the f*** am I supposed to know?’

Evolution-Eve: acting feminine. Vice: glutony (vraatzucht). Leadership: delegating
Super quote: I’m every woman.’
Dark quote: ‘It is always about the other person and the way he/she needs to receive your message.’

Frump (Wezel): manipulating emotions. Vice: envy. Leadership: directing
Super quote: ‘If you can help me here, I will not forget.’
Dark quote: ‘This is the standard procedure, and company policy does not allow me to make an exception for your situation.’

Mini-witch: intuitive reading. Vice: loth (luiaard). Leadership: coaching
Super quote: ‘I have the fee ling you want to tell me something else’
Dark quote:  ‘People who overwork are burned out before it is promotion time’

Witch: matronizing. Vice: anger. Leadership: participating
Super quote: ‘And she/he learned it all from me.’
Dark quote: ‘No no, that was not a question.’

Wil je meer weten over de archetypes en jouw ondeugden? En wil je werken aan jouw professionale uitstraling? Doe dan Ellen's gratis cursus: 'Build your image in 30 days. The finishing touch for ambition.'

Over Renate Tromp

Renate Tromp (41) is founder & editor van Ambitious Mama.

Reacties

Meer artikelen uit ons netwerk

Volg ons!